Kimyasal silahlar

Kimyasal Harp Ajanları Birleşmiş Milletler’in 1969 yılında yayınlamış olduğu bir raporda
“insanlar , hayvanlar ve bitkiler üzerine doğrudan toksak etkileri nedeni ile kullanılan her türlü kati , sıvı , gaz halindeki kimyasal maddeler” seklinde tanımlanmıştır.
1993 yılında imzalanan Kimyasal silahlar konvansiyonu ise ; kimyasal silah olarak tipleri ve miktarları uygun olan ve bunları elde etmek için kullanılan kimyasallar , bu kimyasalları kullanmak için gerekli cihaz ve mühimmatlar ve bunların kullanımına yönelik özel olarak tasarlanmış her türlü teçhizatı kimyasal silah olarak tanımlamıştır.
Kimyasal silahlar farklı şekillerde sınıflandırılabilmekle beraber genel olarak su şekilde sınıflandırılabilir;
1)Sinir gazları
a-Sarin ( GB)
b-Tabun ( GA)
c-Soman (GD)
d-Metilfosfafonotioik asit (VX)
2)Yakıcı Gazlar
a-Sülfür Mustard (HD)
b-Nitrojen Mustard (HN) (hardal gazları)
c-Levisit ( L)
d-Fosgen oksim(CX)
3)Akciğer Irritanlari
a-Fosgen (CG)
b-Difosgen (DP)
c-Klorin (CL)
d-Klorpikrin (PS)
4)Kan Zehirleri
a-Siyanoejen Klorür
b-Hidrojen siyanür
5)Kapasite Bozucular
a-psikomimetikler(3-Quinuclidinil benzilat,LSD)
b-Toksinler
c-Göz Yaşartıcı Gazlar
i)kloroasetofenon (CN)
ii)orto-klorobenilidin-malononitril (CS)
iii)dibenz (b,f)-1,4-oxazepine (CR)
6)Bitki Öldürücü Ajanlar.
Kimyasal silahın kullanımının öncelikli hedefi , vücuda deri yoluyla etkili olarak, tercihen elbise ve hatta koruyucu elbiseden nüfuz ederek etki etmesi, daha sonra ise ; deriye ulaşmayla birlikte koruyucu maskeye nüfuz ederek veya onu etkisiz hale getirerek, solunum sistemini korumasız duruma düşürmesidir.
Öldürücü kimyasal ajanlardan; sülfür levisit ve hardal deriyi ve gözleri yakıp kavurur, akciğerleri soka uğratır, fosgen ve klorin gözleri tahriş ederler.
Kan ajanları; hidrojen siyanid, -doku, oksijen yetersizliği yaratan sinir ajanları- sarin ve VX gibi sinir pulslarinin transmisyonunu (sinir iletimini) önleyerek titremeye sebep olur, solunum organları felciyle ölüme sebebiyet verir.
Mustardlar fiziksel özelliklerinden dolayı soğuğa ve isi değişiklerine dirençlidirler. Yakıcı ajanlara maruz kalınması ile belirtilerin ortaya çıkması arasında 2-24 saat arasında değişen bir latent (bekleme;ara) peryod vardır ki dekontaminasyon ve tedavi için geç kalınmış olabilir. Alınan doz çok yüksek ise kurban genellikle 48 saat içerisinde akciğer ödemi, bronş sekresyonlarinin oluşturduğu tıkaçlara bağlı mekanik asfiksi (oksijensizlik) veya bozulmuş immun yanıtın (bağışıklık sistemi) kolaylaştırdığı fırsatçı enfeksiyonlarla.ölür. Yakıcı ajanlara karsı korunma tam koruyucu giysiler ile başarılabilir
Klasik hardal yapılması kolay olduğundan buna sahip olmak isteyen ülkeler için öncelikle yer alır; üretimi kolay, ucuz, dayanıklı ve ölüme sebebiyetten ziyade zayiat yaptığı için tercih edilen bir kimyasal harp ajanıdır. Sinsi yapısı hem avantaj hem de dezavantajdir.
Hardal maruz kaldıktan birkaç saat geçinceye kadar deride herhangi bir hassasiyete veya semptoma sebep olmaz. Etkisiz hale getirme süresi 12 saat kadardır.
(Normal etkilerinin aksine, Iran-Irak Savası’nda İranlı askerlerin hardal taarruzunu algılamayıp hardalı emmiş elbiseleri giymeye devam etmeleri ve uzun süre buharını solumaları nedeniyle korkunç ölümler oluşmuştur.)
Akciğer irritanlari içerisindeki en tehlikeli ajan fosgendir. Normal hava ve iklim koşullarında 8.2 °C ‘ de kaynar. Buharının dansitesi havadan 3.4 kat daha fazla olduğundan özellikle çukurlarda ve düşük seviyeli bölgelerde uzun zaman etkisini kaybetmeden kalabilir. düşük konsantrasyonlarda yeni biçilmiş saman kokusuna benzer bir kokusu vardır. fosgen, sok ajanı, gözleri tahriş eden ve solunum sistemini etkileyen bir ajandır.
Kapasite düşürücü ajanlar:Bu ajanların imali genelde birçok şekilde ilaçların üretimine benzer. Ancak ilaç üretimi sinirli miktarda olmasına rağmen bunların üretimleri ihtiyaca göre daha büyük ölçüde yapılır, dolayısıyla daha büyük üretim tesislerine ihtiyaç gösterir.
Bu maddelerden özellikle CS mukus membranlarinda yüksek tahriş yaratan bir ajandır. CS toplumsal olayların kontrolünde kullanılan kati tozun sınıflandırılması için kullanılan kod harflerdir (o-chlorobenzylmalonitrile).
Toksinler:Tabii olarak büyük miktarlarda mevcut olan tek toksin, rasindir. Kastor yağı üretiminin yan ürünüdür. Rasin üretimi bir fiziki ayrıştırmadır.
Korunma:
Kimyasal Silahlara karsı korunma, dört ana köse taşı üzerine kuruludur;
Fiziksel Korunma:Vücut korunması, solunum sistemi korunması,
Bir kimyasal saldırı sırasında solunum yolları aerosol ve gazlara karsı, vücut ise sıvı ve kati partiküllere karsı korunmalıdır. Çocuklarda maske yerine hem solunum organlarını hem de vücudu koruyan özel ceketler kullanılması sıvı kimyasal ajanlar için daha uygundur. 12 aylıktan küçük bebekler koruyucu örtüler kullanılarak korunabilir. Sivil halkın kimyasal silahların etkinliğinin sınırlandırıldığı sığınaklara yönlendirilmesi alınabilecek en önemli ortak önlemdir. Büyük yerleşim merkezlerinde erken uyarı sistemleri geliştirilmeli, kimyasal saldırı sırasında halk sirenlerle ve radyolar aracılığı ile uyarılmalı, alınması gereken kişisel önlemler konusunda bilgilendirilmelidir. Sivil savunma uzmanları tüm aşamalarda aktif rol oynayarak koordinasyonu sağlamalıdır.
Medikal Tedavi:
Pre-medikasyon, tedavi,
Kimyasal silahlar, etkileri, uygulanacak tedavi
Sinir gazları : GA (Tabun), GB (Sarin) , GD (Soman) VX : Ani hayati tehlike , göz, burun, akciğer ve sindirim sistemi etkileri, yüksek dozda genellikle ani bilinç kaybı, konvülziyonlar (kasılmalar), solunum durması, gevsek paralizi (felç), oral (ağız)ve nazal (burun) sekresyon (salgı) artısı, şiddetli bronkokonstrüksiyon.
İlaç:atropin sülfat + pralidoksim (protopam) , klorür veya obidoksim antidot uygulanması, ventilasyon (solunum desteği), diazepam
Yakıcı ajanlar : HN3 (azotlu hardal ), HD (kükürtlü hardal). Gecikmiş etkiler; yüksek dozda tedavi edilmezse hayati tehlike. Eritem (kızarıklık) , vezikül, yanık, göz, akciğer ve deri hasarı, solunum etkileri, lökopeni, trombositopeni, eritrosit azalması.
Tedavi:Doku hasarını önlemek için dekontaminasyon. yanık tedavisi, göz tedavisi, pulmoner (akciğer) desteği.
Akciğer iritanlari :CG (Fosgen). Gecikmiş etkiler; yüksek dozda tedavi edilmezse muhtemel hayati tehlike. Göz ve solunum iritasyonu, nefes darlığı, ağır pulmoner ödem, hipotansiyon, hipovolemi, bronkospazm, bronkosekresyon, sağ ventrikül (kalp)yetmezliği, Tedavi:hastanın en az 4 saat siki gözlem altında tutulması, semptomatik tedavi.
Kan zehirleri :AC (hidrosiyanik asit) CK (siyanojen klorürani):Bas dönmesi, bulantı, kusma, halsizlik, solunum sıkıntısı, bilinç kaybı, konvülsiyonlar, apne (solunum durması), ölüm
Tedavi: amilnitrit + sodyum nitrit + sodyum tiyosülfatantidot uygulanması, solunum desteklenmesi
Kargaşa bastırıcı ajanlar CN (Mase) , CS. Nadiren hayati tehlike, burun ve göz iritasyonu, öksürük, hafif nefes darlığı yüksek dozda; kusma. Semptomatik tedavi
Kapasite bozucu ajanlar : Narkotik bileşikler (örn: fentanil) , trankilizanlar BZ (QNB) Muhtemel hayati tehlike (QNB: nadiren hayati tehlike)hipotansiyon, paralizi, bilinç kaybı Tedavi: QNB: fizostigmin salisilat)gözlem altında tutma, semptomatik tedavi ( gözlem altında tutma, sessiz istirahat )
Algılama: Alarm, monitörizasyon, doğrulama, tanımlama,
Temizleme:Dekontaminasyon Zor, Zaman Alici Ve Fakat Zorunlu Bir İşlemdir Kimyasal Silahlara karsı Korunmada Yaşamsal Önem Taşır
Kimyasal savaş ajanları toprakta, giysilerde ve eşyalarda uzun süre kalabilirler. Bu nedenle, saldırıya uğrayanlar hem doğrudan etkilenirler, hem de kontamine (bulaşmış)toprak, giysi, eşya vb. materyalden dolaylı ve sürekli olarak etkilenirler. Kalınlaştırıcı eklenerek viskozitesi artırılmış V ajanlarının dekontaminasyonu ise penetrasyon ve materyale yapışma yetenekleri nedeniyle çok daha güçtür.
En İyisi, Koruyucu Önlemlerle Kontaminasyonu En Aza İndirmektir. Bu Da Ancak Gaz Maskesi Ve Güvenli Sığınakların Mevcudiyeti Ve bunların Bilinçli Ve Disiplinli Bir şekilde kullanımı İle Mümkündür. Ayrıca Eşyalar Örtülüp Kapatılıp Korunabilir, Kolay Dekontamine Edilecek eşya Seçilebilir.
Dekontaminasyon yöntemlerinin amaçları, toksak ajanı: 1- Kimyasal olarak yıkımlamak 2- uzaklaştırmak 3- Fiziksel engelleme ile zararı sınırlamak, önlemektir.
Dekontaminasyon ajanlarının bulasan ve yayılan kimyasal savaş ajanlarını temizleme yöntemleri: • Yıkama, • Durulama, • Kurutma, • Adsorban materyale emdirme, • İsi ile uzaklaştırmaktır.
Dekontaminasyon Ajanları
1- Kişisel Dekontaminasyon :
kullanılan ajanlar: • Su • Sabunlu/deterjanlı/sodalı/hipokloritli/bikarbonatlı su
• Fuller toprağı • Magnezyum oksit ve klorlu kireç karışımı absorban pudra • Talk/kaolen/kil/buğday unu (hiçbir şey bulunmadığı hallerde) • (Nadiren kullanılan) gazyağı/parafin/alkollü solvanlar
DIKKAT! Dekontaminasyon ajanlarının bazılarının kullanımıyla oluşan nihai ürünlerin toksak olabileceği, örneğin, sodalı suyun G tipi sinir gazlarına karsı etkili iken V tipi ile daha toksak bileşikler oluşturduğu; ayrıca sodanın korozif ve vezikan özellik gösterebileceği göz önünde bulundurulmalıdır. sodanın organik çözücülerdeki çözeltileri, çoğu toksik ajanı yıkımlar. Ancak, başka hiçbir şeyin olmadığı acil haller dışında örneğin, cilt dekontaminasyonunda kullanılmamalıdır.
Bol su ve deterjan: Etkili bir hidroliz sağlar. Ancak perboratli deterjanlar sinir gazlarına karsı etkisizdir. Buna karşılık, perboratsiz deterjanlar kullanıldığında V ajanlarının hidroliz ürünleri detoksifiye edilmez. Hardal gazi deterjanla enkapsüle edildiğinden suyla hidrolizi azalır. Ancak sudaki çözünürlüğünün düşük olması nedeniyle, deterjansız suyla uzaklaştırmak güçtür.
Hipoklorit Çözeltisi: (%0.5): bazı ajanlar için hipoklorit gibi bir alkali materyal ile dekompozisyon yararlı ve hatta gereklidir. Piyasadaki çamaşır sularının %5 sodyum hipoklorit içerdiği varsayılırsa , %0.5’lik hipoklorit çözeltisi, adi çamaşır suyunu 10 kez seyrelterek, yani 1litre suya 10 çorba kasığı (100ml) çamaşır suyu eklenerek hazırlanabilir. Bu çözelti dikkatle uygulanır ve bol suyla durulanır. Bu seyreltik çözelti sinir gazları, yakıcı gazlar, kan gazları ve fosgenle bulaşmış cildin dekontaminasyonunda kullanılabilir.
*Piyasada satılan çamaşır sularının hipoklorit içeriğinin %4-4.5 olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.
Kloramin çözeltisi:Hardal gazları ve V ajanı için etkili iken, G tipi sinir ajanlarına etkisizdir. Sodyum tiyosülfat çözeltisi: (%2.5): Hardal gazi için spesifiktir.
Alkollü yeşil sabun tentürü (veya savon medikal): Sinir gazlarında yararlıdır. Özellikle hastanelerde medikal personelin kişisel temizliğinde kullanılması önerilmektedir.
Hazır kişisel dekontaminasyon kiti: MgO ve klorlu kireç karışımı bir absorban pudra , sıvı-alkali sabun çözeltisi , Temizleyici bez , Tampon flaster-pad içerir. Önce pudranın etkilenen bölgeye dökülmesi, birkaç dakika sonra silkelenerek ikinci kez dökülmesi, 5-10 dakika beklendikten sonra temizleyici bez ile sabunla silinip, daha sonra, blister oluşan yere tampon pad uygulaması seklinde kullanılır. Ayrıca sinir gazlarına karsı, sodyum kreozolat (Rusya’da) ve sodyum fenolat’in (Amerikan ordusunda) alkollü çözeltileri kullanılmaktadır.
2- Saha Dekontaminasyonu Kontamine;toprak yüzeyinin uzaklaştırılması ve üzerine genellikle kireç veya kireç kaymağı dökülmesi seklinde yapılır.
3- Eşya, Malzeme, Donanım Dekontaminasyonu
i) Hipoklorit (çamaşır suyu) : Hava saldırılarında cam ve kapı çerçevelerinin çamaşır suyuna bastırılmış havlu vb. Materyalle tıkanması önerilebilir. Ancak serbestlesen klor gazinin havasız ve küçük alanlarda iritan (tahriş edici) etkisini gösterebileceği unutulmamalıdır.
ii) Kimyasal silahların ileri derecede penetrasyonuna elverişli malzemenin dekontaminasyonunda %70 Dietilentriamin %28 Etilen glikolmonoetileter %2 Kostik soda içeren DS2 çözeltisi kullanılmaktadır. Bu amaçla pazarlanan ticari preparatin bileşimi etilenglikoldialkil eterin morfolin’li çözeltisinden ibaret olup, bir organik halojen bileşiği eklenerek kullanılmaktadır.
Fiziksel Dekontaminasyon Yöntemleri Isıtma- sıcak hava buharı ve kaynatma ile de eşya temizliği yapılabilir.
i) Sovyetler Birliği’nin TMS- 67 denen dekontaminasyon aleti 130°C’lik sıcaklık sağlayan bir jet baslığı taşımakta olup, alanda teçhizat dekontaminasyonu için kullanılmaktadır.
ii) Kaynatma: Özellikle H ve V tipi ajanlara etkilidir.
4- Besinlerin Dekontaminasyonu;Kimyasal silah kullanımı yüzeysel su kaynaklarını, açıkta muhafaza edilen ya da tahta, kağıt, karton kaplarda saklanan yiyecekleri kontamine eder. Ajan sıvı halde sinir gazi veya yakıcı gaz ise kontamine olan sıvı veya kati tüm besinler yok edilmelidir. Buhar halinde temasta sıvı besinler yine yok edilmelidir. Kuru besinler ise iki gün havalandırma, kaynatma veya %2-3 NaHCO3 ile yıkama ile dekontamine edilebilirler. Iratan gazlarla temasta bol su ile yıkayıp 24 saat havalandırma yeterli olabilir. Siyanürün besinleri tehlikeli ölçüde kontamine etmesi çok olası değildir. Koruyucu önlem olarak tüm yiyeceklerin, ağzı sıkıca kapalı cam, teneke veya alüminyum kaplarda saklanması önerilmektedir.
Tıbbi Personelin Kişisel Korunması: Önce Kendinizi Koruyunuz Bu, her kaza veya savaş halinde ana kuraldır, ama kolayca unutulur. Iran- Irak savasında hardal gazına maruz kalıp da Avrupa hastanelerine gönderilen yaralıların tamamen dekontamine edildiği sanılmış ve sonuçta bu hastanelerdeki tıbbi personel de ajana maruz kalıp, etkilenmiştir.
Kişisel korunma için iki yöntem izlenmelidir: - Yeterli derecede koruyucu giysi giyilmelidir. - Yaralının tamamen dekontamine olduğundan emin olunmalıdır. ” Yeterli derecede koruyucu giyilmelidir” su anlama gelmektedir: - Baslıklı, koruyucu bir maske - Geçirgen olmayan eldivenler - Geçirgen olmayan botlar - Geçirgen olmayan giysi (geçirgen olmayan kollu bir önlük veya total korunma sağlayan bir giysi) Sadece solunum bölgesini koruyan maskeler yeterli değildir, çünkü kimyasal savaş ajanlarının çoğu gözleri de etkiler.
Ağızdan Agiza Resusitasyondan Kaçınılmalıdır. Hasta Veya Salya, Gastrik İçerik V.B. Materyale Direkt Temas Edilmemelidir.
Yaralının Dekontaminasyonu :Yaralının doğrudan, hiçbir dekontaminasyon işlemi yapılmaksızın hastaneye getirilmesi hatadır. Hayatinin kurtarılma sansı kontaminasyonun devamı nedeniyle yolda yitirilebilir. Ancak hastane öncesinde, sahada, tam bir dekontaminasyon yapıldığı da enderdir. Bu nedenle yaralının cildinde veya giysilerinde kalan (özellikle sıvı haldeki) kimyasal ajanlar buharlaşabilir ve acil servisi veya diğer tıbbi üniteleri kontamine edebilir.
Cilt Dekontaminasyonu :Dekontaminasyonun yapılacağı yerde; i) Dekontaminasyon için kullanılan suyun güvenli şekilde boşaltılıp uzaklaştırılması sağlanmalıdır. ii) Toksik buharları uzaklaştırmak ve temizlemek için negatif- basınçlı hava düzeneği bulunmalıdır. Dekontaminasyon genellikle kontaminasyon hattının dışında, fazla miktarda su ile, örneğin itfaiye hortumu ile ve giysiler çıkarılarak yapılır. Ancak bunun, kisin, yaralı için başka sorunlar da yaratacağı dikkate alınmalıdır. Yıkama işlemine bol sıvı sabun kullanılarak devam edilmeli ve sonra tekrar suyla durulanmalıdır. Su, çoğu toksik kimyasal maddeleri seyreltir ve yıkayarak uzaklaştırır. Ancak bazı ajanlar için “Hipoklorit” gibi bir alkali materyal ile dekompozisyon sağlanması daha yararlı, hatta gereklidir. Bu amaçla %0.5’lik hipoklorit çözeltisi kullanılabilir. Bu çözelti hastanın cildine dikkatle uygulanır ve bol suyla durulanır. Sinir gazları, kan gazları ve fosgenin dekontaminasyonunda bu uygulama etkilidir.
Yıkama İşlemleri Esnasında, yaralı Cildi Ovmak Toksik Ajanın Absorpsiyonunu Artırır.
Göz Dekontaminasyonu:Genel olarak sadece bol akarsu ile veya serum fizyolojik (%0.9’lik tuzlu su) ile yapılması önerilir. Ancak hardal gazına maruz kalındığında %2.5’lik sodyum tiyosülfat çözeltisi ile yıkama önerilmektedir.
Sinir gazları
1) Zehirlenen hastalar bol su altında yıkanarak soyulmalı, takiben sabunlu suyla yıkanıp durulanmalıdır. %0.5’lik sodyum hipoklorit çözeltisi de kullanılabilir.
2) Gözlerin dekontaminasyonu suyla durulayıp %2’lik borik acid veya %0.5’lik NaHCO3 çözeltisi ile de yapılabilir.
3) Kontamine hastayla temas edecek tıbbi personelin butil kauçuk eldiven ve önlük giymesi ve hatta respiratör kullanılması gerekir.
4) Geçirgen olmayan plastikle veya kauçukla tamamen kaplı olmayan deri eldiven ve diğer materyal güvenilir değildir.
5) Tıbbi personelin ellerinin dekontaminasyonunda “su- sabun- %95’lik alkol - sabun- su” sırası ile yapılan yıkama işlemi en etkin yöntemdir.
6) hastanın giysileri sodyum hipoklorit (çamaşır suyu) veya klorlu kireç dökülerek imha edilmeli ve gömülmelidir.
Yakıcı Gazlar (Hardal Gazi):Tedavi’de esas, hızla dekontaminasyon ve semptomatik tedavidir. Cilt, Göz ve Inhalasyon yolu ile temasta dekontaminasyon ajanı olarak %2.5’luk sodyum tiyosülfat kullanılır.
1) Cilt veya gözler önce bol su ile yıkanır, sonra %2.5’luk sodyum tiyosülfat ile yıkanarak nötralizasyon sağlanır.
2) Inhalasyon yoluyla temasta dekontaminasyon için ilk 15 dakika içinde %2.5’luk sodyum tiyosülfat buğusu yararlıdır.
3) Hardal gazinin giyeceklerden ve deri eşyadan penetre olduğu unutulmamalıdır.
4) Kauçuk (butil) eldivenler ve giysiler birkaç saat süreyle koruyucudur.
5) Hastada tam bir dekontaminasyon sağlanana kadar tıbbi personelin gaz maskesi veya respiratör kullanması ve koruyucu giysi giymesi gerekir.
Fosgen Ve Siyanür :Dekontaminasyon bol su ve sabunla yapılır.
ÖZETLE
1- Gerek hasta gerekse tıbbi personelin dekontaminasyonunda bol su ve sabun kullanımı en basit fakat temel yöntemdir. yaralıların hastaneye girişinde basınçlı bol su altında yıkanarak soyulduktan ve tüm giyecekleri ve yıkama sularının etrafı ve kişileri kontamine etmesi önlendikten sonra servislere taşınması gerekir. Ancak unutulmaması gereken bir husus, bu ajanların hidrolitik dekompozisyonlarinin ekzotermik reaksiyonlar olduğudur.
2- Kontaminasyonun ve etkilenmenin söz konusu olduğu hallerde, yukarıda söz edilen dekontaminasyon kitleri veya diğer “alkali- adsorban”larin ilk önlem olarak bulundurulması gerekir.
3- Alan temizliği için kireç, kireç kaymağı, sodyum hipoklorit (çamaşır suyu), kalsiyum hipoklorit (klorlu kireç), sodyum karbonat (çamaşır sodası), bol sabun ve deterjan bulundurulmalıdır.
4- Sinir gazları ile olan ağır zehirlenmelerde tıbbi personelin respiratör kullanması ve geçirgen olmayan butil kauçuğu eldiven kullanması gerekir.
5- Deri materyalin dekontaminasyonu son derece güç olduğundan imha edilmeli- yakılmalıdır.
Kombine Yaralanmalar: Konvansiyonel ve kimyasal silahların birlikte kullanılması halinde meydana gelen kombine yaralanmalar ilave teşhisi ve tedaviyi gerektirir. İki kimyasal savaş ajanının birlikte kullanımının da söz konusu olduğu dikkate alınmalıdır. Çocuklar, yaslılar, hasta ve hamileler yüksek risk altındadır.
TEDAVI:
Sadece birkaç kimyasal savaş ajanının ÖZGÜL ANTIDOT’u vardır.
Uluslararası Yasal Düzenlemeler:Kimyasal silahların tarihsel gelişim süreci içerisinde kimyasal silahları üreten, zaman zaman kullanan devletler bir taraftan da Kitle İmha Silahlarını (KIS) sınırlamaya yönelik çok taraflı silah kontrol rejimlerini yürürlüğe sokmuştur. Bunlar;
1925 tarihli Cenova Protokolü,
1968 Nükleer Silahsızlanma Anlaşması (Nuclear Non-Proliferation Treaty, NPT),
1972 Biyolojik Silahlar Konvansiyonu (BWC-Biological Weapons Convention),
1987 Füze Teknolojileri Kontrol Rejimi (MTCR-Missle Technology Control Regime),
1993 Kimyasal Silahlar Konvansiyonu (CWC- Chemical Weapon Convention) ‘dur.
Cenova protokolü ile savaşta kimyasal harp maddelerinin kullanılması yasaklanmıştır. Gerçi ABD de dahil olmak üzere pek çok ülke sadece ilk kullanan ülke olmayacakları,ancak kendilerine karsı kimyasal silah kullanıldığı takdirde ayni cinsten misilleme yapma hakkini saklı tuttuklarını belirterek çekince koymuşlardır. ABD 1975 yılına kadar bu protokolü onaylamamıştır.
Dünya Tabipler Birliği 1990 yılında, 42. oturumunda Kimyasal ve Biyolojik Silahlar Konulu Bildirgeyi kabul etmiş , Tokyo bildirgesiyle de sağlık hizmeti vermesi beklenen hekimlerin , kimyasal ve biyolojik silahların araştırılmasına katılmasını , kişisel ve bilimsel bilgilerini bu silahların keşfi ve üretiminde kullanmalarının atik olmadığını bildirmiştir.
Kaynak:
Adli Tip ve Adli Bilimler Prof. Dr. I. Hamit Hancı Ankara, 2002 , © Seçkin Yayıncılık
ETKILERI, KORUNMA YOLLARI
YASAL DÜZENLEMELER
CHEMICAL WEAPONS
Prof. Dr. I. Hamit HANCI* , Dr. Çağlar ÖZDEMIR*,
Arif BOZBIYIK**, Adli Biyoloji Uzmanı Aysım Tuğ*
*Ankara Üniversitesi Tip Fakültesi Adli Tip Anabilim Dalı
** Ankara Üniversitesi Adli Tip Enstitüsü
Kaynak: www.saglikvakfi.org.tr