Şifalı Bitkiler: BİBERİYE

Küçük iğne uçlu yapraklı bitki (Lamiaceae) nane ailesindendir. 1-2 m. boyundaki bitki kışın yapraklarını dökmez. Kafur ya da ökaliptus kokusunu andıran güçlü bir aromaya sahiptir. İlkbahar ve yaz aylarında açan çiçekleri, beyaz, açık mavi, ve mavi renklidir. Yapraklarının tadı acımsı baharlıdır. Yapraklarından ve uçucu yağından yararlanılır.

Tarihçe:
Tıbbi alanda, biberiyenin birçok hastalığın tedavisinde eski çaÄŸlardan beri kullanıldığı ifade edilmiÅŸtir. Damıtma yöntemiyle uçucu yağını ilk kez Araplar elde etmeyi baÅŸarmışlar ve biberiyeyi sıklıkla kullanmışlardır. Bitkinin kullanımı OrtaçaÄŸ’da yaygınlaÅŸmıştır.

Biberiye yaprakları ile lavanta, nane, pelinotu ve üzerlik karışımından elde edilen Aqua Vulneraria Sprituas, kurÅŸun yaralarının sarılmasında, çıbanların ve yaraların temizlenmesinde kullanılmıştır. Avrupa’da halk arasında bu sudan, hastalıklı saç dökülmeleri ve kan emici parazitlerin yok edilmesinde de yararlanılmıştır.
16.yy’da taze biberiye yaprakları ile az ölçüde bir tür nane yaprağı ve lavanta karışımından elde edilen Aqua Regina Hungaria adı verilen sıvı, 72 yaşındaki Macar kraliçesi Isabella’nın eklem sancılarından kurtulmasını ve canlılık bulmasını saÄŸlamıştır.

Biberiye, hekimler tarafından birçok hastalığın tedavisinde yararlanılan bir bitki olagelmiÅŸtir. Dioskurides, belirli mide hastalıklarında ve sarılıkta biberiye kullanıldığına deÄŸinmekte; Archingenis’in, merhem olarak felce ve preparat olarak tatanoza karşı biberiye kullandığı belirtilmektedir. Galen, biberiyenin taze yapraklarının öz suyu ile baldan elde edilen karışımın donuk gözleri aydınlığa kavuÅŸturduÄŸunu yazmaktadır. Lonicerus, biberiyenin içten kullanıldığında karaciÄŸer ve kan temizleyici, sidik söktürücü, terletici özellikleri olduÄŸunu, ayrıca sindirim bozukluklarında, epilepside, menstrüasyon gecikmelerinde faydalı olduÄŸunu belirtirken, dıştan kullanımda ise, damla hastalığına ve kansere iyi geldiÄŸini, dölyatağı temizleyici ve çocuk yapma gücünü artırıcı özellikleri olduÄŸuna deÄŸinmektedir. Mathiolus’un, bunların yanısıra uyku hastalığına ve felce karşı biberiye kullandığı, diÅŸ ve eklemleri güçlendirici, çıban ve yara temizleyici olarak bu bitkiden yararlandığı belirtilmektedir. Leclerc de benzer ÅŸekilde ateÅŸli hastalıklardan sonra görülen bitkinlikte ve yorgunlukta, zihinsel yorgunlukta ve sindirim bozukluklarında biberiyenin faydalarından behsetmektedir.Madaus da biberiyeyi birçok kadın hastalığında kullandığını yazar, menstrüasyon bozuklukları, beyaz akıntı, yaÅŸdönemindeki sinir bozuklukları bunlar arasındadır.

Tıbbi Nitelikleri:
-Antiseptik,
-kramp çözücü,
-dolaşım ve sinir sistemini aktive edici,
-uyarıcı,
-yara iyileÅŸtirici,
-safra arttırıcı,
-idrar söktürücü.

Temel BileÅŸenleri:
Yaprakları %1-2.5 oranında uçucu yağ içerir.
Therein ve 1,8-cineol %30 oranında,
kafur %15-25 oranında,
borneol %16-20 oranında,
bornyl acetate maksimum %7 oranında bulunur.

Botanik:
Kumlu, balçıklı toprakları sever, ılıman iklim bitkisidir. Akdenize kıyı ülkelerde ve ülkemizde de Marmara, Ege ve Güney Anadolu’da yabani olarak yetiÅŸmektedir. Aynı zamanda süs bitkisi olarak da yetiÅŸtirilir. Bahçede güneÅŸi iyi alan hafif nemli bir yerde yetiÅŸtirmek mümkündür. Yaz kış yeÅŸil kalan bitkiye makilerde, kuru yamaçlarda rastlanabilir. Boyu 2 m’ye ulaÅŸan bitki, sık dallıdır. Kökleri yaÅŸlandıkça beyazdan kahverengiye dönüşür. Ä°nce uzun gövdesinin alt tarafı odunumsudur. YaÅŸlandıkça kabuk kabuk olup kalkmaya baÅŸlar.Sık dallara yapışık, sık ve karşılıklı çıkan yapraklar iÄŸne uçlu yaprakları andırır.Boyları 3-4 cm ve geniÅŸlikleri 3-4 mm kadardır.Yaprakların üstleri parlak yeÅŸil ve düzdür, altları ise beyaz tüylerle kaplıdır. Açık mavi, mavi ya da beyaz çiçekler yaprak diplerinden çıkarlar ve çoÄŸunlukla bitkinin üst tarafında toplanırlar. Mart ayından temmuz ayına dek açarlar.

Kullanım Biçimleri:
İçten ve dıştan kullanılır. Çay, şarap, alkol, uçucu yağ ve banyosu hazırlanır.

Çay hazırlamak için, 1 çay kaşığı biberiye yaprağı ya da 1 kahve kaşığı biberiye tozu 150 ml suda haşlanır, 10 dakika demlendirilir ve süzülür.

Şarap hazırlamak için, 1 avuç dolusu kuru biberiye yaprağı (50-60 gr), 1 lt iyi nitelikli beyaz şarapta 15 gün dinlendirilir ve süzülür. Ağzı sıkı kapanabilen şişelerde saklanır.

Biberiye alkolü hazırlamak için, 250ml %70′lik alkolde 1 avuç dolusu (50-60) gr yaprak 15 gün dinlendirilir ve süzülür.

Uçucu biberiye yağı hazırlamak için, taze yaprakları su buharı damıtma yöntemi kullanılır.

Biberiye banyosu hazırlamak için, 1 avuç dolusu yaprak (50-60) gr, 1 lt suda kaynama noktasına dek ısıtılır ve 30 dakika sıcak su banyosunda demlendirilerek süzülür. Elde edilen sıvı banyo suyuna eklenir. Ya da, 3 gr uçucu yaÄŸ, 1 lt %70′lik alkole karıştırılır ve banyo suyuna eklenir. Banyodan sonra dinlenilmesi ve biberiye içindeki kamferin uyarıcı etkisi nedeniyle banyonun uykusuzluÄŸa neden olabileceÄŸi gözönüne alınarak geç saatlerde yapılmaması tavsiye edilir.

Kullanıldığı Yerler:
Astma
beyin yorgunluÄŸu
bitkinlik
karaciğeri ve kalbi güçlendirici
öd söktürücü
kolesterin düşürücü olarak
sindirim ve sinir bozukluÄŸunda
menstrüasyon bozukluğunda,
romatizma
uykusuzluk
kırışıklık ve sarkıklarda
ağıziçi mukozası iltihabı
anjin
solunum borusu ve gırtlak iltihaplarında kullanılır.

 Astıma:
50 gr kuru biberiye yaprağı.
Uygulama: Sigara gibi sarılarak içilir.
25 gr kuru biberiye yaprağı
25 gr kuru adaçayı yaprağı

Uygulama: Karışım sigara gibi sarılarak içilir.

Bitkinlik, yorgunluk:
Biberiye şarabı (bkz, kullanım biçimleri)
Uygulama: Öğle ve akşam yemeğinden önce 1 çay bardağı alınır.

15 gr adaçayı yaprağı
15 gr biberiye yaprağı

Uygulama: Karışım 1 lt iyi nitelikli kırmızı şarapta 8 gün dinlendirilir, 30 dakika su banyosunda demlendirilir ve süzülür. İçine 1 yemek kaşığı süzme bal karıştırılır. Öğle ve akşam yemeğinden önce 1 çay bardağı içilir.

Güçlendirici, canlandırıcı:
Biberiye banyosu (bkz, kullanım biçimleri)

Uygulama: Düşük kan basıncı ve sinirsel sancı gibi durumlarda sabahları biberiye banyosu yapılır.

Karaciğer güçlendirici:
50 gr biberiye yaprağı

Uygulama: 2-3 gr biberiye yaprağı 150 ml suda 5 dakika kaynatılır ve süzülür. Sabahları aç karnına 1 çay fincanı içilir. Günboyu toplam 3 çay fincanı içilebilir.
 

Öd kesesi yollarını temizleyici:
50 gr biberiye yaprağı

Uygulama: 2 gr biberiye yaprağı 200 ml kaynar suda haşlanır, 10 dakika demlendirilir ve süzülür. Çay üçe bölünerek, sabah, öğle ve akşam içilir.

Kolesterin düşürücü:
Biberiye şarabı (bkz kullanım biçimleri)

Uygulama: Günde 2 çay bardağı 20 gün boyunca içilir. Aralıklarla tekrarlanabilir.

Kalp çarpıntısı ve kalp güçlendirici:
50 gr biberiye yaprağı

Uygulama: 7 gr biberiye yaprağı 150 ml kaynar suda haşlanır, 5 dakikada demlendirilir ve süzülür. İhtiyaca göre günde 3-4 çay fincanı içilir.

Sinirsel kalp çarpıntısı:
100 ml biberiye alkolü ya da
100 ml biberiye uçucu yağı

Uygulama: Uçucu yağ ya da biberiye alkolü ile sol göğüse masaj yapılır.